pl | en

Kapitał intelektualny – niewidoczne bogactwo

Współczesna gospodarka, w odróżnieniu od gospodarki XIX i XX wieku, oparta jest na wiedzy, nowych technologiach, innowacji i globalizacji. To one – określane jako podstawowe źródła wzrostu gospodarki – pozwalają uzyskać przewagę konkurencyjną, zwiększyć efektywność i rentowność każdego biznesu. Peter Drucker, uważany za ojca współczesnych metod zarządzania, w książce „Post-Capitalist Society” tak opisuje swoją wizję społeczeństwa XXI wieku: „Podstawowym zasobem ekonomicznym – „środkiem produkcji”, wykorzystując termin z ekonomii – nie jest dłużej „kapitał”, ani „zasoby naturalne” (ziemia), ani „siła robocza”. Jest nią i będzie wiedza.”.

Innowacyjność, innowacje, rozwój – to słowa-klucze, definiujące kierunek współczesnej gospodarki światowej. W Polsce od 2007 r. przy współpracy Komisji Europejskiej realizowany jest Program Innowacyjna Gospodarka (www.poig.gov.pl) wspierający innowacyjność, zarówno w sferze produktowej, procesowej, marketingowej jak i organizacyjnej. Celem programu jest rozwój polskiej gospodarki w oparciu o wiedzę i innowacyjność przedsiębiorstw.

Kapitał intelektualny

Wraz z innowacyjnością i rozwojem przedsiębiorstw pojawia się nowa wartość, jaką jest kapitał intelektualny. Niejednokrotnie to właśnie on stanowi najcenniejszy składnik majątkowy przedsiębiorstwa, pozostając jednocześnie w sferze zasobów niematerialnych czy mówiąc prościej, niewidocznych. Niewątpliwie jest to jednocześnie jeden z podstawowych walorów i fenomenów współczesnej nowej gospodarki. Pojęcie „kapitał intelektualny” nie zostało jednoznacznie zdefiniowane. Przyjmuje się, iż elementami kapitału intelektualnego przedsiębiorstwa są m.in.: marka, wiedza, technologie, know-how, patenty, prawa autorskie, ale także lojalność klientów, kanały dystrybucji czy tajemnica handlowa.

Dostępność i nieograniczoność wykorzystania zasobów intelektualnych

Zasoby intelektualne, w przeciwieństwie do tradycyjnych zasobów materialnych, charakteryzuje ogromna dostępność i nieograniczoność wykorzystania. 

Warto również zauważyć, że jedynie część kapitału intelektualnego podlega regulacjom prawnym – jest to tzw. własność intelektualna, w tym prawa własności do znaków towarowych, patentów, wzorów użytkowych i przemysłowych, a także prawa autorskie. Dlatego to właśnie te elementy poddawane są procesom wyceny, planowania i zarządzania, i to właśnie one posiadają nadzwyczajny potencjał do kreowania wartości przedsiębiorstwa. Publikowany rokrocznie na łamach „Rzeczpospolitej” ranking najcenniejszych polskich marek pokazuje dobitnie, że własność intelektualna przedsiębiorstw, w tym znaki towarowe, stanowią ogromny potencjał – nie tylko marketingowy, ale równieŜ potencjał kreowania wartości księgowej przedsiębiorstwa. Wystarczy wspomnieć, że najcenniejsza polską markę – „ORLEN” – w 2011 roku wyceniono na 3.819,4 mln zł, podczas gdy aktualna wartość rynkowa całej spółki wynosi ok. 14.900 mln zł. Jak łatwo obliczyć, szacunkowa wartość marki „ORLEN” stanowi ok. 25% wartości spółki.

Czy jednak własność intelektualna, jej potencjał do kreowania wartości przedsiębiorstwa, może być wykorzystywany w średnich, małych i mikro przedsiębiorstwach, czy też jest to tylko domena dużych korporacji? Bez wątpienia można stwierdzić, że rozwój oparty na wiedzy i innowacji, a tym samym budowanie kapitału intelektualnego stało się koniecznością współczesnych przedsiębiorstw jak i całej gospodarki. Co ważne – korzyści uzyskiwane w wyniku odpowiedniego zarządzania własnością intelektualną, wielokrotnie przewyższają ponoszone nakłady.

Potrzeba ochrony

O rosnącej potrzebie ochrony własności intelektualnej wśród polskich przedsiębiorców świadczą jednoznacznie dane statystyczne. Polski Urząd Patentowy w roku 1990 zarejestrował ok. 1.600 znaków towarowych. W roku 2011 liczba ta wzrosła do niemal 10 tys. Niestety w polskich warunkach uzyskanie ochrony na znak towarowy nadal wiąże się z dość długim okresem oczekiwania na decyzje Urzędu Patentowego, który wynosi średnio od 12 do 24 miesięcy. Dla porównania Urząd Harmonizacji Rynku Wewnętrznego w Alicante, udzielający praw ochronnych na znaki towarowe chronione na terenie Unii Europejskiej, wydaje decyzje o rejestracji średnio w ciągu 6 miesięcy.

Warto jednak podkreślić, że o ile liczba chronionych przedmiotów własności intelektualnej, takich jak znaki towarowe czy wynalazki, w ostatnich latach znacząco wzrosła, o tyle nadal brak jest świadomości wśród polskich przedsiębiorców w zakresie efektywnego zarządzania kapitałem intelektualnym i – co ważne – czerpania z niego wymiernych korzyści. Naprzeciw przedsiębiorcom wychodzą jednak wyspecjalizowane firmy doradcze, oferując nie tylko „wycinkową” pomoc – np. ochronę logo firmy – ale wdrożenie kompleksowych programów zarządzania kapitałem intelektualnym. W ramach programu wykonywana jest szczegółowa analiza przedsiębiorstwa, a następnie wdrażana jest strategia zarządzania jednym z najcenniejszych zasobów firmy – kapitałem intelektualnym. Istotą programu jest zapewnienie pełnej ochrony prawnej wszystkich składników kapitału intelektualnego, a jednocześnie maksymalizacja zysków dla przedsiębiorstwa.

Bez wątpienia w najbliższych latach trend wzrostowy w zakresie liczby chronionych znaków towarowych, wynalazków i innych przedmiotów własności intelektualnej utrzyma się na obecnym wysokim poziomie. Najwięcej korzyści odnotują jednak ci przedsiębiorcy, którzy nie tylko zdecydują się na ochronę własnego kapitału intelektualnego, ale przede wszystkim na efektywne nim zarządzanie.


Autor:

Maciej Priebe

Rzecznik patentowy
+48 502 653 479
maciej.priebe@sp-legal.pl
specjalizacje:
znaki towarowe wyceny praw IP transakcje sprawy sporne




Kontakt

poznan@sp-legal.pl
t: + 48 61 22 23 997
f: + 48 61 22 23 998

warszawa@sp-legal.pl
t: + 48 22 543 00 80
f: + 48 22 543 00 89

www.sp-legal.pl

Skontaktuj się z nami

Adresy

Poznań
Dwór Marcelin
ul. Marcelińska 62 lok. 7
60-354 Poznań

Warszawa
Apartamenty Wielicka
ul. Wielicka 43 lok. 10
02-657 Warszawa

Dane firmowe

Sommerrey & Partners
Kancelaria Radców Prawnych Spółka Partnerska

NIP: 779-237-47-76
REGON: 301430638
KRS: 0000355498